علمی - تحقیقی - خبری

شید به معنی نورانی و پسوند خورشید است ____ این وبلاگ در جهت گسترش تفکر سازنده برای ایران اسلامی وبدون در نظر گرفتن شخص و یا گروه خاصی طراحی و اراییه گردیده است با احترام غلامحسین کردی

پهباد ایرانی

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: پهپاد ساخت ایران که مهندسی معکوس پهپاد آمریکایی «آر کیو ۱۷۰» است، به زودی به پرواز در می آید.

منبع:   http://www.irinn.ir/list/1/سیاسی

  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ٦:۱٦ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱۳٩٢/٢/٥
تگ ها : ایران ، جنگ افزار

دیدار لاریجانی با کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل

 

به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از پایگاه اطلاع رسانی ستاد حقوق بشر در این دیدار که در راستای دیپلماسی حقوق بشری کشورمان و برای ارتقاء سطح همکاری های فنی میان جمهوری اسلامی ایران و کمیسرعالی حقوق بشر سازمان ملل صورت گرفت، دو طرف مواضع، رویکردها و دیدگاه‌های خود را نسبت به حقوق بشر و مسائل پیرامون آن مطرح کردند.

دبیرستاد حقوق بشر کشورمان با قدردانی از خانم ناوی پیلای به خاطر اتخاذ مواضع صریح و شفاف در قبال نقض حقوق بشر از سوی ایالات متحده در مناطق مختلف دنیا از جمله درباره زندان‌های گوآنتانامو، ابوغریب و بگرام موضوع حقوق بشر را برای جمهوری اسلامی ایران بسیار با اهمیت و مهم توصیف کرد.

لاریجانی ضمن رد اقدام شورای حقوق بشر در تعیین گزارشگر ویژه برای ایران و نحوه عملکرد گزارشگر همچنین محتوای گزارش وی را مورد انتقاد جدی قرار داد.

دبیر ستاد حقوق بشر با اشاره به سفر اخیر دبیر کل سازمان ملل به تهران گفت: ایشان در سفر به تهران تاکید کرد که سازمان ملل کمیساریای عالی را محور اصلی همکاری‌ها در امر حقوق بشر با ایران قرار می‌دهد و از این رو ما از هرگونه تعاملی که باعث ارتقاء سطح همکاری ها شود استقبال می‌کنیم.

لاریجانی در ادامه گفت: گزارشگر ویژه مورد حمایت آمریکا و دول اروپایی قرار دارد و لاجرم مطالب غیرحرفه‌ای، غیرمنصفانه و کاملا مغرضانه او در تهیه گزارش درست همان حرف‌هایی است که تروریست‌ها، آمریکا و برخی دول دیگر اروپایی می زنند و چنین رویه ای برای اعتبار سازمان ملل مضر و مخرب است.

در ادامه این دیدار کمیسرعالی حقوق بشر سازمان ملل نیز ضمن تشکر از همکاری های ایران در بخش فنی و تلاش برای ارتقاء این همکاری ها علاقمندی خود برای سفر به ایران پس از انتخابات ریاست جمهوری را اعلام کرد و گفت با توجه به جایگاه بین المللی خود می تواند برای پیشرفت اهداف مشترک گام هایی بردارد.

در این دیدار مقرر شد همکاری های فنی بین دفتر کمیساریا و جمهوری اسلامی ایران توسعه یافته و زمینه های بیشتری برای مشارکت فعال تر ایران در مباحث حقوق بشری تمهید شود.

  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ۱۱:۳٠ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱۳٩۱/۱٢/٢۳

دیدار دکتر صالحی با شیخ الازهر

تهران/واحد مرکزی خبر/سیاسی 1391/10/21
تلاش در جهت وحدت اسلامی و پرهیز از تفرقه در دیدار دکتر علی اکبر صالحی وزیر امور خارجه و احمد طیب شیخ الازهر مورد تاکید قرار گرفت.
در این دیدار که عصر پنجشنبه در قاهره صورت گرفت دکتر صالحی سلام علمای کشورمان را به شیخ الازهر ابلاغ کرد.
وی با تبریک پیروزی انقلاب مردم مصر، آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای در اختیار قرار دادن تجربیات خود به ملت و کشور مصر را اعلام داشت.
دکتر صالحی بحث اختلاف شیعه و سنی را فتنه و توطئه دشمنان اسلام خواند و ضرورت تکیه بر مشترکات و پرهیز از اختلافات را خاطرنشان ساخت.
وی با اشاره به اهمیت دیدارهای متقابل علمای مصر با همتایان ایرانی خود، از شیخ الازهر برای دیدار ازایران و مشاهده همزیستی مسالمت آمیز شیعیان و اهل سنت از نزدیک، دعوت بعمل آورد.
شیخ الازهر نیز در این دیدار به تلاشهای الازهر برای تقریب مذاهب اشاره کرد و توجه ویژه به این مسئله را مورد تاکید قرار داد.
وی مهمترین هدف الازهر را وحدت اسلامی و ایجاد اتحاد بین مسلمین توصیف کرد. شیخ الازهر با اشاره به جایگاه اهل بیت(ع) نزد اهل سنت، اختلاف و تفرقه را دسیسه دشمنان اسلام خواند و افزود: نباید اجازه دهیم چنین جریاناتی به اهداف خود نائل شود.
در این دیدار حمایت از فلسطین نیز مورد توجه قرار گرفت.

  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ۸:٤٢ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱۳٩۱/۱٠/٢۱
تگ ها :

استقرار نیروهای مسلح پلیس در مدارس نیوجرسی امریکا

مقامات ایالت نیوجرسی امریکا از استقرار نیروهای مسلح پلیس مقابل در ورودی مدارس در دست کم دو منطقه این ایالت خبر دادند.

به نقل از خبرگزاری رویترز ، این مقامات اعلام کردند نیروهای مسلح پلیس در شهر کوچک مارلبورو ایالت نیوجرسی از روز چهارشنبه برای کنترل تردد دانش آموزان، آموزگاران و مراجعه کنندگان به هشت مدرسه ، مستقر شدند.

رسانه های محلی همچنین گزارش دادند در منطقه توتووا نیز از روز چهارشنبه افسران مسلح پلیس برای حفاظت از جان دانش آموزان در دو مدرسه ابتدایی  مستقر شدند.

 دیوید ابوت از مسئول رسیدگی به امور مدارس مارلبورو به خبرنگاران گفت:« استقرار این نیروهای پلیس واکنش های متفاوتی در میان شهروندان داشته است اما به نظر من اتخاذ این تصمیم به جا بوده است.»

  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ٢:٥۳ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۳٩۱/۱٠/۱٦

وزیر اقتصاد به مجلس می‌رود

سوال احمد امیرآبادی فراهانی نماینده مردم قم در مجلس فردا در پنجاه و پنجمین نشست علنی مجلس شورای اسلامی از سیدشمس‌الدین حسینی وزیر امور اقتصادی و دارایی مطرح می‌شود.

 به نقل از اداره اخبار مجلس شورای اسلامی، این هفته همچنین گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی درباره فوت ستار بهشتی در اجرای ماده 49 آیین‌نامه داخلی قرائت خواهد ‌شد.

این هفته، گزارش کمیسیون آموزش و تحقیقات مبنی بر رد تقاضای تحقیق و تفحص از عملکرد آموزش و پرورش درخصوص نحوه گزینش و اعزام معلمان به خارج از کشور، گزارش کمیسیون اقتصادی مبنی بر تصویب تقاضای تحقیق و تفحص از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بررسی تقاضای دولت مبنی بر رسیدگی به لایحه یک فوریتی اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366 و اصلاحات بعدی آن طبق اصل 85 قانون اساسی، گزارش کمیسیون مشترک درباره طرح یک فوریتی انتزاع وظایف و اختیارات بخش کشاورزی از وزارت صنعت، معدن و تجارت و الحاق آن به وزارت جهاد کشاورزی و گزارش کمیسیون تدوین آیین‌نامه داخلی مجلس درباره طرح یک فوریتی اصلاح ماده 106 آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی که در اجرای ماده 147 آیین نامه داخلی به تقاضای بیش از 15 تن از نمایندگان مطرح شده است، در دستور کار صحن علنی مجلس شورای اسلامی قرار دارد.
  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ٢:٤٥ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۳٩۱/۱٠/۱٦

جنگنده های ایران به پهپاد آمریکایی شلیک کردند

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شبکه خبر، پنتاگون با صدور بیانیه‌ای اعلام کرده که هفته گذشته دو جنگنده سوخو-۲۵ ایرانی به یک هواپیمای بدون‌سرنشین آمریکایی حمله کرده اند.
سی ان ان نیز به نقل از دو ﻣﻘﺎم آﻣﺮﯾﮑﺎﯾﯽ مدعی شد که اﯾﻦ دو ﺟﻨﮕﻨﺪه ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺳﭙﺎه ﭘﺎﺳﺪاران ﺑﻮده اند.
وزارت دفاع آمریکا اعلام کرده که این پهپاد غیرمسلح بوده و در محدوده هوایی خلیج فارس و در آبهای ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ مورد حمله قرار گرفته است.
این در حالیست که پیشتر سی ان ان با اعلام این خبر محدوده پرواز این هواپیمای بدون سر نشین را حریم هوایی کویت اعلام و اظهار داشته بود که پهپاد در ﺣﺎل اﻧﺠﺎم ﻓﻌﺎﻟﯿﺖھﺎی ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻋﺎدی ﺧﻮد ﺑﻮده است.
سی ان ان در گزارش خود در این ارتباط گفت: با وجودی که در این حمله به هواپیمای آمریکایی صدمه ای نرسیده اﻣﺎ این اقدام سبب نگرانی پنتاگون شده است.

http://www.irinn.ir

  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ٢:۱۳ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۳٩۱/۸/۱٩
تگ ها :

تاثیر تحریمهای آمریکا بر صنعت نفت ایران و راههای مقابله با آن

آمریکا به دنبال نفوذ درایران و تحریم را به عنوان راهکار جایگزین ابزار نظامی قرار داده است و نفت بهترین راه کار اقتصادی تحریم است که برای ایران اهمیت حیاتی دارد لذا تحریم یک جانبه ایالات متحده آمریکا رویکردی سیاسیواقتصادی دارد که در این پژوهش سعی می شود به ریشه سیاسی این تحریم پرداخته و از ارائه آمار و ارقام  زائد خوداری شود  چرا که تحریم صنعت نفت ایران و تعامل با حکومت ایران از ابتدای انقلاب اسلامی  همواره سیاسی بوده و از منظر اختلاف با غرب مورد ارزیابی آمریکا و نظام تک قطبی کنونی قرار گرفته دراین پژوهش سعی شده است تا ضمن بررسی تاثیرات تحریم آمریکا برصنعت نفت ایران بیشتر از دید و رویکرد سیاسی و ریشه اصلی آن پرداخته شودچرا که  امروزه کمتر کشوری است پرچم دموکراسی را برفراز دولت و بروکراسی خود نیافراشته باشد.پرچمی که برای رسیدن به آن چه خون ها ریخته نشده و چه کسانی که به مسلخ نرفته اند که از مگنا کارتا درانقلاب فرانسه گرفته تامشروطه وحال که ادامه دارد لذا تنوع و سلایق مختلف که گاه بر اساس نظام سیاسی و مطالبات مردم و حکام ترسیم می گردد را می بایست با نگرش رشته نو ظهور حقوق اساسی که وظیفه بررسی بین فرادستان و فرودستان را به عهده دارد  تحلیل نمود که از حیطه این پژوهش خارج است   "" جدای از ساختار مقبول جهانی و یا منفور "" تمام کشورها در حال حاضر تاکید بر بهترین رویکرد و دموکراسی محور در درون خود دارند که این خود مفهوم دموکراسی و آزادی را تحت الشعاء قرار میدهد تحولات سریع و آنی خاور میانه ناشی از عملکرد غرب است آمریکا که خود کشوری متشکل از افراد مهاجر در گذشته و مدعی دموکراسیاست سعی در ترویج دموکراسی قدرت محوری خود در ماوراء بحار و فلسفه وجودی ناتو دارد که موجب چالشی برای خود و دیگر یاران پیرامونی شده است لذا در حال حاضر با در نظر گرفتن مناسبات منفعت محور جهانی و گذر از مفاهیم دو قطبی ایدئولوژی محور جهان شرق و غرب و ظهور قدرتهای جدید چون ژاپن ، چین و ایران که بدنبال پیگری منافع خود در درون و بیرون مرزها به صورت رعایت محور(نظم حقوقی بین المللی ) است دیگر این عقیده های تاریخی کاربردی در جهان مدرن و مدرنیسم ندارد و جهانی که شکوه قدرت در انتفاع پژوهشگران و بومی سازی صورت گرفته جدای از تفکرات عقیدتی می باشد و همگان درجهت کسب حداکثر منافع حرکت میکنند

  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ۱:٤۸ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۳٩۱/۸/۱٩
تگ ها : نفت و گاز

مجلس بالاخره تابوی سؤال از احمدی نژاد را شکست

  مجلس بالاخره تابوی سؤال از احمدی نژاد را شکست

در حالیکه فقط 24 روز به برگزاری انتخابات مجلس نهم مانده است، مجلسی ها تابوی طرح سوال از احمدی نژاد را بالاخره شکستند.....اقدامی که به اعتقاد ناظران بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد.
 

 

باهنر نائب رئیس مجلس شورای اسلامی در پایان جلسه علنی امروز مجلس گفت: بحث سؤال از رئیس جمهور پس از کش و قوس‌های فراوان در رسانه‌ها، امروز به هیئت رئیسه مجلس رسیده است.

 

این درحالی است که نمایندگان مجلس در موضوع استیضاح وزیر اقتصاد، اختلاص 3 هزار میلیاردی اخیر و انحرافات اجرای قانون هدفمندی و ... مواضعی ضعیفتر از خواست عمومی مردم اتخاذ کردند  اما اکنون که  نمایندگان به رای مردم نیاز دارند در آستانه انتخابات طرح سوال از رئیس جمهور را مطرح می کنند.

 

باهنر تصریح کرد: بر اساس ماده 196 پس از یک هفته چنانچه هنوز حداقل یک چهارم کل نمایندگان که سؤال را امضا کردند از سؤال خود منصرف نشده باشند، رئیس مجلس موظف است در نخستین جلسه سؤال را قرائت کند و فورا برای رئیس جمهور ارسال کند؛ این سؤال تا 48 ساعت تکمیل و در دسترس نمایندگان قرار می‌گیرد.

 

باهنر گفت: هم اکنون نمایندگان سؤال کننده حاضر در کمیسیون‌ها اعلام کرده اند از سؤال‌شان منصرف نشده اند، براساس این، مجلس موظف است متن سؤال را قرائت و به رئیس جمهور ارسال کند تا پس از یک ماه وی در مجلس حاضر شوند و به سؤالات نمایندگان پاسخ دهند.

 

سپس امیدوار رضایی متن سوال از رئیس جمهور را به شرح زیر قرائت کرد.

 

هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی

با اهدای سلام به استناد مواد 196 و 197 آئین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی امضا کنندگان سؤال از رئیس جمهور در جلسه روز چهارشنبه 12 /11 /90 ساعت 7:15 در محل کمیسیون تلفیق گزارش نمایندگان سؤال کننده از نمایندگان رئیس جمهور را استماع کردند و پس از تبادل نظر بر این مطلب اتفاق نظر داشتند که یکی از پاسخ‌ها قانع کننده نبود. لذا ضروری است برای رفع ابهامات و حسن تفاهم مجلس و دولت و آگاهی ملت سؤالات ذیل به ترتیب اولویت توسط رئیس جمهور محترم در صحن علنی مجلس پاسخ داده شود:

 

1- چرا قانون تسهیلات ارزی برای متروی تهران و کلانشهرها و حمل و نقل عمومی سایر شهرها علیرغم نیاز مبرم این شهرها به روانسازی ترافیک خصوصا با آغاز هدفمندی یارانه‌ها، حامل‌های انرژی، ابلاغ و اجرا نشد.

 

2- طبق آمار اعلام شده از سوی برخی مسئولین اقتصادی نرخ رشد اقتصادی کشور در سال 89 حدود 4.5 درصد بوده و اگر نرخ اعلام شده از سوی صندوق بین‌المللی پول را بپذیریم، به حدود 3 درصد بوده است در حالی که طبق برنامه باید حداقل 8 درصد باشد؛ آیا این امر حاکی از ضعف مدیریت اقتصادی کشور نیست؛ همچنین با این نرخ رشد آیا ممکن است یک میلیون و 600 هزار شغل در کشور ایجاد شده باشد.

 

3- در اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها سهم بخش تولید صنعتی و کشاورزی تا کنون به درستی پرداخت نشده و باعث گران تمام شدن هزینه تولید کالا و محصول و آسیب دیدن بنگاه‌های اقتصادی شده است؛ چرا دولت مقید به اجرای قانون مجلس نیست.

 

4- مقاومت 11 روزه جنابعالی در مقابل حکم حکومتی رهبر انقلاب مبنی بر ابقای حجت‌الاسلام مصلحی وزیر محترم اطلاعات چه توجیهی دارد.

 

5- این سخن جنابعالی که مجلس در راس امور نیست، چه هدفی را دنبال می‌کند.

 

6- وزیر ورزش و جوانان پس از 5 ماه از ابلاغ قانون تشکیل وزارت ورزش و جوانان با نامه‌ای غیرمعمول به مجلس معرفی شد. آیا این امر نوعی تلاش برای گریز از اجرای قانون نیست.

 

7- مبلغ هزار و 500 میلیارد تومان بودجه ارتقای شاخص‌های فرهنگی کشور در قانون بودجه سال 1389 چگونه هزینه شده است.

 

8- چه ضرورتی وجود داشت آقای منوچهر متکی وزیر سابق امور خارجه در زمان ماموریت خود به سنگال عزل شود، به طوری که علاوه بر تحقیر شخصیت ایشان نظام جمهوری اسلامی ایران در سطح جهان آسیب ببیند.

 

9- چرا جنابعالی با علم به اینکه انتقاد از برخی مجریان قانون عفاف و حجاب در رسانه ملی موجب کاهش اقتدار نظام در این حوزه و بدتر شدن وضع پوشش اسلامی در جامعه خواهد شد در برنامه زنده تلویزیونی ضمن متهم کردن برخی مجریان این قانون برخلاف اجماع فقها بر وظیفه دولت اسلامی در آن مرتبه از امر به معروف و نهی از منکر که نیازمند اعمال قانون است، با اعلام این مطلب که راه حل این مسئله منحصر به کار فرهنگی است از دولت سلب مسئولیت نمودید و پس از مخالفت گسترده مراجع تقلید، ائمه جمعه، علمای بلاد و نمایندگان مجلس با سخنان شما در مصاحبه زنده تلویزیونی بعدی اعلام کردید که سخن من همان است که گفتم؛ این رفتار شما چگونه توجیه می‌شود.

 

10- چرا نظریه ترویج مکتب ایرانی به جای مکتب اسلام را که توسط رئیس دفتر شما بیان شد علیرغم ضدیت با مبانی انقلاب اسلامی و مخالفت قاطبه مراجع عظام تقلید و علمای بزرگ و دلسوزان نظام تائید و بر آن تاکید نموده و باعث تنزل جایگاه انقلاب اسلامی و زنده شدن تعصبات قومی در میان مسلمانان و سوءاستفاده مخالفان وحدت اسلامی گردیدیم. اصولا چرا ازگروه موسوم به جریان انحرافی علیرغم هشدار و اعلام خطر علمای بزرگ اعلام برائت نمی‌کنید. بلکه از این افراد دفاع می‌نمایید.

 

باهنر نائب رئیس مجلس پس از قرائت طرح سؤال از رئیس جمهور تاکید کرد: مجلس بدون موضع گیری، موظف است اصول قانون اساسی را طبق آئین نامه مجلس رعایت کند. براساس ماده 196 آئین‌نامه این متن را در اسرع وقت به رئیس جمهور ارسال می کند و در اختیار نمایندگان هم قرار می‌دهد و پس از نیمه دوم اسفند، با تفاهم صورت گرفته با رئیس جمهور، وی در جلسه علنی حاضر و به این سوالات پاسخ‌ می دهند.
 

  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ۱٢:٢۳ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۳٩٠/۱۱/۱٩

گذری بر مفاهیم آرمانگرایی و واقعگرایی

 

نظریه های آرمانگرایی ( Idealism )  و واقعگرایی ( realism )  دو نظریه ای هستند که بلافاصله به عنوان نظریه های جریان اصلی (mainstream ) در روابط بین الملل مطرح شدند . نظریه آرمانگرایی بعد از جنگ جهانی اول و طرح اصول چهارده گانه ویلسون طرفداران بسیاری را در میان دانشمند وسیاستمداران سیاست بین الملل بدست آورد . طرفداران آرمانگرایی را طیف وسیعی از صلح طلبان ، فدرالیستهای جهانی ، بشر دوستان ، قانون گذاران و اخلاق گرایان را در بر می گیرد .

مقدمه :
بررسی علمی روابط میان کشورها و  سیاست بین الملل بعد از جنگ جهانی اول ابتدا در دانشگاه بریستویت در ویلز سپس در
لندن و بسیاری از دانشگاههای آمریکایی تحت عنوان " روابط بین الملل " شروع شد .
در واقع در تقسیم بندی نظریه هایی که در رشته روابط بین الملل بوجود آمده است ، دیدگاههای متفاوتی وجود دارد . برخی نظریه های روابط بین الملل را ر اساس سطح تحلیل ، بررسی کرده اند که به سه سطح فردی ، دولتی و نظام بین الملل اشاره کرده اند . برخی دیگر در تقسیم بندی نظریه های روابط ین الملل آنرا به نظریه های حل کننده مشکل ( problem solving )  و  نظریه های انتقادی ( critical ) تقسیم کرده اند .
ما در این بخش در پی آن هستیم که نظریه های روابط بین الملل را بصورت ساده و قابل فهم برای کلیه بازدیدکنندگان ، بیان نمائیم . فهم نظریه های روابط ین الملل بدین جهت با اهمیت است که بوسیله آن می توان تحلیل درست و عمیقی از مسائل سیاست بین الملل بدست داد .برخی نظریه های اولیه روابط بین الملل در جهان کنونی قدرت تبیین خود را از دست داده اند .

"آرمانگرایی" و " واقع گرایی" :


نظریه های آرمانگرایی ( Idealism )  و واقعگرایی ( realism )  دو نظریه ای هستند که بلافاصله به عنوان نظریه های جریان اصلی (mainstream ) در روابط بین الملل مطرح شدند . نظریه آرمانگرایی بعد از جنگ جهانی اول و طرح اصول چهارده گانه ویلسون طرفداران بسیاری را در میان دانشمند وسیاستمداران سیاست بین الملل بدست آورد . طرفداران آرمانگرایی را طیف وسیعی از صلح طلبان ، فدرالیستهای جهانی ، بشر دوستان ، قانون گذاران و اخلاق گرایان را در بر می گیرد .
به نظر آرمانگرایان بشر دارای سرشتی نیک است و هیچ الگوی رفتاری قابل تغییر نیست . آرمانگرایان با نگاه خوشبین به انسان و رفتار انسانی می گفتند صلح یک پدیده دست یافتنی است . به نظر آنها خشونت را می توان از روابط میان دولتها و افراد حذف کرد . آنها به همکاری ، همزیستی مسالت آمیز ، خلع سلاح رعایت اصول حقوق بین الملل ، رعایت اخلاق در روابط میان دولتها و حل و فصل مسالمت آمیز دعاوی معتقدند . با شروع بحران های اقتصادی 1929 و شروع جنگ جهانی دوم ، اصول نظریه آرمانگرایی و قدرت تبیین این نظریه توسط واقع گرایان زیر سوال رفت و از این نقطه است که اولین مناظره در میان دانشمندان و نظریه پردازان روابط بین الملل بوجود آمد . واقع گرایان نگاه بدبینی به سرشت انسان دارند . واقع گرایان سیاست را به منزله کشمکش بر سر قدرت تعریف کردند . به نظر واقع گرایان دولتها موجوداتی خودخواه هستند که از هر طریق در پی به حداکثر رساندن منافع ملی خود می باشند .
از نظر آنها تعقیب منافع فردی ، گروهی و ملی امری سیاسی است . آنها با نظر آرمانگرایان مبنی بر اهمیت اخلاق در سیاست بین الملل کاملا مخالفند و آنرا. واقع گرایی به دلیل اینکه نظریه ای است که دارای مفروضاتی است که با نمودهای عینی در صحنه روابط بین الملل بصورت شفاف قابللمس است ، به سرعت مورد استقبال سیاستمداران  قرار گرفت .
گفته می شود سیاست واقع گرایی در پیوند با افکار هابس و ماکیاولی می باشد . اما اولین کسی که سعی نمود به صورت علمی این نظریه را ارائه کندکسی نبود جز هانس مورگنتا . نظریه واقع گرایی به مرور زمان و همزمان با تحولات گسترده در صحنه جهانی ، دچار تحول گردیده و جای خود را به نظریه نو واقع گرایی داد که در جای خود بحث خواهد شد .
هرچند نظریه های آرمانگرایی و واقع گرایی ( در روایت های مختلف آن ) بصورت نظریه های مسلطی در روابط بین الملل از سالهای بعد از جنگ جهانی دومتا دو دهه مانده به پایان این قرن در آمدند، اما از لحاظ مبانی هستی شناسی و معرفت شناسی دارای مشکلات عدیده ای بودند که به وسیله نظریه های جدید روابط بین الملل به چالش طلبیده شدند .

همان طور که اجرای روابط بین‌الملل نسبت به گذشته سخت‌تر و تعیین کننده‌تر شده، مطالعه آن نیز پیچیده‌تر شده است. وقتی بحث از شیوه مطالعه می‌شود بلافاصله از نظریه و نظریه‌های مختلف، دامنه و حوزه مطالعه، سطح تحلیل و ابزار مطالعه در روابط بین‌الملل سخن به میان می‌آید.

نظریه یا الگوی رفتاری

در هر رشته‌ای علمی برای درک پدیده‌ها، روابط میان پدیده‌ها و هدایت تحقیق و ارائه سیاست‌ها، یک یا چند نظریه مطرح شده و هدف این نظریه‌ها برای شناسایی و معرفی و حل مشکل بشریت در آن رشته علمی است. هر نظریه در روابط بین‌الملل همچون سایر علوم به بخشی از دانش اطلاق می‌شود که با عرضه یک کل نگری ما را در درک مصداق‌ها و موارد جزئی از زندگی روابط بین‌المللی یاری می‌کنند. نظریه در واقع ابزاری است که به ما کمک می‌کند تا دانسته‌های خود را سازمان دهیم و اولویت‌های تحقیق را تعیین و سئوالات مهم را مطرح کنیم و برای آنها پاسخ مناسب بیابیم و روش‌های تحقیق علمی مناسب را برای اثبات و استدلال بصورت منظم بکار ببریم. نظریه به عبارت فلسفه علم، یک سازه یا ساخته نمادینی است که از فرضیه‌های مرتبط به هم با تعریف قوانین، قضایا و اصول موضوعه و دیدگاهی اصولی نسبت به موضوعات مختلف به ما می‌دهد. از آنجا که مشکل اصلی در روابط بین‌الملل مسئله جنگ است و اینکه چگونه می‌توان با پرهیز از جنگ ناب‌ترین ارزش‌های خودی را حفظ کرد و صلح پایداری را برقرار نمود، هر نظریه تلاش می‌کند تا الگوی رفتاری Behavioral Pattern تکرار شونده‌ای را برای حفظ نظم از طریق دقت علمی، پیش‌بینی و کنترل دیگر امور بین‌الملل عرضه کنند.

البته جوزف فرانکل در کتاب نظریه معاصر روابط بین‌الملل می‌گوید ما نظریه به معنای حقیقی آن نداریم هر آنچه شما می‌بینید و می‌شنوید مدلها و چارچوب‌ها و الگوهایی از رفتارها هستند که با هم متفاوت هم هستند. وقتی از یک نظریه برای رفتار دولت‌ها صحبت می‌کنید یعنی برای همه موارد مشابه در همه زمانها و مکانها ثابت و جاری باشد ولی وجود تعداد زیادی از این دست نظریه‌ها به معنی این است که هیچیک از نظریه‌پردازان، دیگری را جامع و مانع و کامل نمی‌داند.

استقرا و قیاس

نظریه ممکن است استقرایی باشد یا قیاسی یعنی از مطالعه جزئیات به یک حکم کلی رسیده باشد یا بر اساس یک مقایسه، یک حکم کلی کرده و بعد بدنبال اثبات آن بر موارد جزئی بگردد. (نمونه‌هایی از احکام کلی که بر اساس قیاس یا استقرا باشد برشمارید.)

کارکردهای سه گانه نظریه

در کل سه کارکرد از نظریه مورد انتظار است:

1)  توصیف Description یعنی توصیف پدیده‌های گوناگون سیستم بین‌الملل و سیاست خارجی به صورت منظم و به تصویر کشاندن واقعیتها. در این کارکرد رفتار سیاسی بازیگر عقلایی بدون ذکر علت و محرک آن توصیف می‌گردد. علی ضربت خورد. علی شهید شد.

2)  تبیین Explanation یعنی طرح درک چرایی واقعیتها که پس از توصیف آنها به میان می‌آید. در این قسمت ما به دنبال یک محرک مسلطی مثل قدرت، اخلاق یا جغرافیا هستیم و یک یا چند عامل را بعنوان علت اصلی رفتار بازیگر عقلایی معرفی می‌کنیم. در این قسمت ما از نظریه انتظار داریم که ما را در درک چگونگی واقعیتها، حوادث و توصیف آنچه در جهان خارج تحولات روابط بین‌الملل رخ می‌دهد یاری دهد. علی به علت شدت عدالتش ضربت خورد.

3)  پیش بینی Prediction و تجویز Prescription یعنی انتظار ما از نظریه برای فراهم آوردن ابزار لازم از نظر فکری و ذهنی نسبت به چگونگی وقوع تحولات در صورت بروز شرایط خاص و توصیه برای پیگیری یک خط مشی خاص. این روند که از آن به عنوان پیش بینی یاد می‌شود با پیشگویی Fortelling تفاوت می‌کند. پیش بینی طرح احتمال وقوع رفتار یا رخدادی با در نظر گرفتن متغیرهای مشخص و معین به صورت شرطی است. این با پیشگویی قطعی ماهیتی تفاوت دارد. اگر در تحقق عدالت جدی باشید احتمالا یا حتما ضربت می خورید.

سطوح  تحلیل سه گانه

نظریه ممکن است به یک یا چند مورد از سه سطح تحلیل خرد (افراد و قهرمانان تاریخ و نحوه تصمیم‌گیری)، کلان (سیستم بین‌المللی و وابستگی متقابل و موازنه قدرت) و میانی (دولت‌های ملی، گروه‌ها و سازمان‌ها و جنبش‌های اجتماعی) توجه کرده باشد که در هر مورد نتیجه متفاوتی ممکن است بهمراه داشته باشد چرا که در هر سطحی به کنشگران خاصی توجه و از کنشگران دیگر غفلت می‌شود. سطح تحلیل یعنی از کجا شروع بکنیم و بر چه نکته‌ای تمرکز کنیم.

روش علمی

آیا تحقق روش علمی ممکن است؟ بلی به این معنی که به جهل خود واقف می‌شویم و به دنبال راه حل برمی‌آییم ولی نه به این معنی که به حقیقت دست یابیم. ورنر هایزنبرگ معتقد به اصل تعیین ناپذیری Principle of indeterminacy بود یعنی تعیین همزمان موقعیت و حرکت یک ذره از ماده ناممکن است. (سرعت گردش کره زمین 200 هزار کیلومتر در ثانیه است) در نتیجه اگر ما بخواهیم دنبال الگوهای تکرار شونده و به اصطلاح قانونمند باشیم در این راه باید بی‌طرفی را رعایت کنیم که برخی از آن به سیاست غیر اخلاقی تعبیر می‌کنند ولی در واقع نقش یک دانشمند مثل یک قاضی و داور است که باید در قضاوت و داوری خود، اخلاق و ایدئولوژی خود را دخالت ندهد ولی آیا این ممکن است؟ به این ترتیب اگر ما به درک حقیقت محض نرسیم آگاهی‌های خود را بهبود بخشیده بر آنها سامان داده‌ایم.

نظریه و واقعیت

دیدگاه‌های مربوط به اصل نظریه بسیار مختلف و حتی متضاد هم هستند.
1) یک دسته، نظریه را آینه واقعیت دانسته یعنی خودش واقعیت نیست بلکه واقعیت را فقط نشان می‌دهد و واقعیت در روبروی آینه قرار دارد و نظریه تا جایی درست است که واقعیت را منعکس کند.

2) دیدگاه دیگر گزینشی به واقعیت توجه دارد و در این نگاه دنبال سود است و
3) دیدگاه دیگر آنقدر اهمیت نظریه را بالا می‌برد که بدون نظریه شناخت واقعیت را ممکن نمی‌داند و معتقد است که نظریه واقعیت را می‌سازد. مثلا نقش دانشمندان در تولید و اعتبار شناخت را مهم و تعیین کننده می‌دانند.

دامنه مطالعه

دامنه روابط بین‌الملل از کجا تا کجاست و چه موضوعاتی را باید پوشش داد؟ استنلی هوفمن معتقد است که کلیه عوامل و فعالیت‌های مؤثر بر خط مشی‌های خارجی و قدرت واحدهای اساسی تشکیل دهنده جهان را باید مطالعه کرد. از نظر مورتون کاپلان نیز نظریه پرداز باید به تمامی نظام های گذشته، حال و آینده و حتی نظام‌های فرضی بپردازد و معتقد است که بدون مطالعه تاریخ اروپا نمی‌توان همگرایی اتحادیه اروپایی را درک کرد.
به این ترتیب نظریه یک دستاورد علمی است که به بیان واسکز موجب شناخت ما می‌شود و میان پدیده‌های ظاهرا نامرتبط و بی‌معنا برای ما جهانی معنادار ایجاد می‌کنند و به ما برای شناخت واقعیت کمک می‌کند. اما واقعیت چیست؟ آیا واقع چیزی است که در بیرون رخ می‌دهد یا خودش یک موضوع نظری است؟ در این باره اتفاق نظری وجود ندارد و ریمون آرون آن را واژه بسیار مبهمی خوانده است. (قضیه مسواک و قضیه آشوب و مانع یا علت همکاری بودن آن)

انواع نظریه

از یک نظر نظریه‌پردازان را به دو دسته می‌تواند تقسیم کرد :

1)    نظریه‌پردازان رده اول first order theorists که در مورد ساختار و پویایی نظام بین‌المللی نظریه پردازی کرده‌اند. مثل واقع‌گرایی، لیبرالیسم، نهادگرایی نولیبرال اینها به تبیین واقعیت می‌پردازند ولی

2) نظریه‌پردازان رده دوم Second order theorists به مسائل فرانظری metatheoretical issues پرداخته و به روش غیر مستقیم با تأکید بر مسائل هستی شناسی ontological و معرفت شناسی epistemological درصدد افزایش فهم ما از سیاست جهانی هستند مثل فمینیسم و نظریه انتقادی و پساتجدد. اینها به عوامل تشکیل دهنده یک نظریه خوب می‌پردازند و اینکه چه موضوعاتی باید در نظریه لحاظ شود و به چه سئوالاتی باید پاسخ داد.

سوالات نظریه

سئوالاتی که یک نظریه خوب باید به آن توجه کند عبارتند از:

سرشت جهان

سرشت جهان چیست و عناصر تشکیل دهنده آن کدامند؟ در پاسخ به این سئوال نظریه‌پردازان فرانظری خود به سه گروه زیر تقسیم شده‌اند:
1) مادیگرایان materialists، از نظر مادیگرایان موجودیت مادی مستقل از فهم و ذهن انسان است و با مشاهده باید آن را شناخت.

3)    معناگرایان idealists از نظر معناگرایان موجودیت ماده ساخته ذهن انسان است و جز با فهم انسان وجود نمی‌یابد و در نتیجه برای رسیدن به یک فهم مشترک، گفتمانی هم لازم است. مثلا اگر بدانید که دو جهان است یا یک جهان بیشتر نیست این در رفتار شما با دیگران تأثیر خواهد داشت.
3) گروه میانه. اما گروه سوم معتقدند که برخی موضوعات واقعی هستند و برخی دیگر بستگی به گفتمان ما تغییر می‌کنند و فهم ما در برخی از موضوعات مهم است.

سرشت کنشگران

سئوال دوم درباره سرشت کنشگران است. در این باره هم نظریه‌پردازان فرانظری راه اختلاف رفته‌اند.

1) از منظر سنتگرایان ساختارهای مادی ثابتند و باعث شکل‌گیری کنشهای کنشگرایان می‌شود

2) از نظر پساساختارگرایان گفتمان مهمتر از ساختارها است و رویه‌های گفتمانی discursive practices را بر سوژه‌ها و واقعیت مؤثر می‌دانند. اینها معتقدند که منافع کنشگران آموختنی است و متکی بر واقعیت محض و جدا از ذهن نیست مثل درستی تبلیغات سیگار.

هستی شناسی

سئوال سوم درباره هستی شناسی است که دو گروه در تضاد هستند.
1. فردگرایی individualism

2. کل‌گرایی wholism

بعبارت دیگر آیا فرد مهم است یا ساختار. در سیاست بین‌المللی تقدم بر دولت‌ها است یا ساختار و سیستم بین‌المللی یا چیزی میان این دو. یعنی هیچیک از دیگری استقلال ندارد بلکه به هم وابسته و به اصطلاح در یک هم نهاد دیالکتیکی به هم پیوند خورده‌اند.

انواع کنشگران

سئوال دیگر درباره انواع کنشگران در روابط بین‌المللی است. از قدیم دولت‌ها را مهمتر می‌دانستند و آنها را محور روابط بین‌المللی قلمداد می‌کردند ولی نظریه‌های فراملی‌گرایی یا کثرت گرایی بر نقش عناصر دیگری مثل افراد، جنبش‌ها و سازمان‌های غیر دولتی و شرکت‌های چند ملیتی هم تأکید کرده‌اند و معتقد به تکثر بازیگران هستند.

معرفت شناسی

سئوال دیگر مربوط به معرفت‌شناسی است یعنی چگونه بدانیم که چیزی را می‌دانیم. در این باره دو دسته امکان گرایان در مقابل نسبی گرایان قرار دارند.
1- از نظر امکان گرایان واقعیت مستقل از شناخت است و در قالب توصیفات درست می‌توان به شناخت دست یافت. (مثلا درست بگو ببینم چی شده)

2- اما از نظر نسبی گرایان شناخت حقیقی و اساسا شناخت ممکن نیست. امکان گرایان هم به دو دسته

i) خردگرایان rationalists خردگرایان خرد انسان را در درک واقعیت توانا می‌دانند مثل فلاسفه و تجربه‌گرایان شناخت را تنها از طریق تجربه ممکن می‌دانند مثل دانشمندان.

ii) و تجربه‌گرایان positivists تقسیم می‌شوند. برخی تجربه‌گرایان را با اثبات‌گرایان positivists در یک گروه دانسته‌اند چرا که اثبات‌گرایان هم با تکیه بر نظریه‌های عمومی علوم طبیعی در پی توضیح نظم سیاست بین‌المللی بودند و به نظریه‌پردازان توصیه می‌کردند که از لحاظ ارزشی بی‌طرفی را رعایت کنند. همین تجربه‌گرایی یا علم‌گرایی بود که در دهه‌های 1950 و 1960 به نام انقلاب رفتاری وارد روابط بین‌المللی شد و از این پس روش‌های سنتی که متکی بر تاریخ و فلسفه بود را غیر علمی معرفی و طرد کرد.

اما امروزه همین تجربه‌گرایی هم زیر سئوال است. لودویگ ویتگنشتاین می‌گفت واقعیت در درون زبان ساخته می‌شود یعنی چرخش زبان است که واقعیت را معرفی می‌کند. (تأثیر خوش‌زبانی و چرب‌زبانی) توماس کوهن می‌گفت علم بر پارادایم‌های خاصی مبتنی است و این پارادایم‌ها را نمی‌توان از طریق علمی مقایسه کرد مثلا می‌توانید از طریق علمی بگویید کدام خودرو مفیدتر است؟ پل فایرابند هم معتقد بود که علم در عمل تابع فلسفه علم نیست و معیاری برای برتری شناخت علمی بر دیگر ادعای شناختی نیست. مثل داغ بودن بازار استخاره. میشل فوکو و ژاک دریدا هم جدیدا علم‌گرایی را زیر سئوال برده و بر نسبی گرایی و گفتمانی بودن شناخت تأکید کرده‌اند. مشیرزاده (12) به نقل از فرگوسن و متزباخ می‌گوید که تفاوت و تعدد گاه غیر قابل جمع این دیدگاه‌های نظری اغلب بخاطر تفاوت در این دیدگاه‌های فرانظری است.

انواع نظریه های رده اول

تقسیم بندی ای اچ کار:

نظریه‌های رده اول روابط بین‌الملل هم خود در چندین دسته مختلف مورد طبقه‌بندی قرار گرفته است. ای اچ کار و تقریبا همه واقع‌گرایان، نظریه‌های روابط بین‌المللی را در دو دسته

1)واقع‌گرا realist واقع‌گرا جهان را چنانکه هست می‌پذیرد و دنبال تحمیل اصول اخلاقی خود بر آن نیست و میان خیر سیاسی و خیر اخلاقی قائل به جدایی است و درس تاریخ و تلقی از سیاست را مبتنی بر مبارزه قدرت می‌داند.
2) و آرمان‌گرا utopianist قرار داده‌اند. آرمانگرا بی‌توجه به بنیان مادی کل سیاست، هماهنگی طبیعی منافع را ممکن می‌داند و حقوق و اخلاق را که در جوامع کوچک مشاهده می‌شود را قابل تعمیم بر جامعه بین‌المللی می‌داند.

تقسیم بندی مارتین وایت:

مارتین وایت این نظریه‌ها را به سه دسته تقسیم کرده که عبارتند از
1) واقع‌گرایی یا سنت ماکیاولی. واقع‌گرا معتقد است که قراردادی میان دولت‌ها نیست و دولت‌ها منافع خود را بیشتر از هر چیزی ترجیح می‌دهند و جامعه بین‌المللی مفهومی ندارد و صلح نتیج ناامنی متقابل است و کارگزاران هم تابع منافع خود هستند و دولت تنها جامعه ممکن است و از جنگ برای تأمین منافع آن حذر نمی‌کند.

2)    انقلابی‌گری یا سنت کانتی. انقلاب‌گرا دنبال غایت شناخت یعنی تشکیل جامعه بین‌المللی است و وجود دولت‌های متعدد را مانع از آن می‌داند. وی خواستار بازبینی رادیکالی در نظام دولتی است و معتقد است که انسان بر دولت مقدم است و تنها جامعه امن جامعه جهانی است.
3) خردگرایی یا سنت گروسیوسی. در مقابل آن دو خردگرا قرار دارد که راهی میانه است یعنی وضعیت ماقبل قرارداد را هرج و مرج مطلق نمی‌داند بلکه انسان را یک جانور اجتماعی دانسته که در تعامل مستمر با دیگری است. حتی وضعیت طبیعی نیز وضعیت شبه اجتماعی است و وجود دولت‌های متعدد وضعیت جنگی در روابط بین‌المللی ایجاد نمی‌کند. با این حال از نظر یک خردگرا جامعه بین‌المللی هم خصوصیات جامعه داخلی را ندارد که یک مرجع اقتدار داشته باشد ولی جامعه منحصر به فردی است که در آن دولت‌های مستقل به روابط تجاری و دیپلماتیک با هم پرداخته و بر اساس حقوق بین‌المللی و اصول مدنیت به یکدیگر احترام متقابل می‌گذارند و قانونی در این رابطه حاکم است.

تقسیم بندی  کریس براون:

در طبقه‌بندی براون این نظریه‌ها به دو دسته تقسیم می‌شود:
1) تجربی empirical و

3) هنجاری normative یا تجویزی تقسیم می‌شود که این دسته اخیر خود به دو دسته

a) جهان وطن گرا cosmopolitan جهان وطن گرا از بعد اخلاقی به اجتماع کل بشریت توجه دارد

b)اجتماع‌گرا communitarian. اجتماع‌گرا از همین بعد به اجتماعات محدودتر اولویت می‌دهد.

تقسیم بندی  مایکل بنکس:

از نظر مایکل بنکس سه دسته تقسیم می‌شود

1) واقع‌گرا. این دسته جهان را همچون میز بیلیارد هر دولتی را به توپی تشبیه می‌کند که در فکر بیرون کردن دیگران از صحنه است

2)کثرت‌گرا pluralist. ثرت‌گرایان شبکه‌ای از روابط متعدد و متداخل می‌بینند که به نظام جهانی شکل می‌دهد

3) ساختارگرا structuralist. از نظر ساختارگرایان هم نظام جهانی اختاپوسی با شاخک‌های قوی است که ثروت را از جوامع فقیر پیرامون به مراکز ثروتمند منتقل می‌کند و اقتصاد را عامل اصلی دانسته و تضاد میان فقیر و غنی را مورد توجه قرار می‌دهند.

تقسیم بندی جیمز روزنا:

جیمز روزنا هم نظریه‌ها را به سه دسته معرفی می‌کند
1) دولت‌محور،

2)چند محور multicentric. چند محور بر تعدد کنشگران و پیچیدگی نظام بین‌المللی تأکید می‌کنند و وابستگی متقابل را در رفع تعارض نقش و منافع آنها مؤثر می‌دانند.

3) جهان محور globalist. از نظر جهان محور هم بنیان اقتصادی نظام بین‌المللی الگوهای تجارت و توزیع کالا و خدمات و تعارضات طبقاتی را ترسیم و تحت تأثیر قرار می‌دهد.

تقسیم بندی مارتین هولیس:

هولیس و اسمیت هم اینها را به دو دسته طبیعت‌گرا و غیر آن طبقه بندی کرده که طبیعت‌گرایان انسان را همچون طبیعت با همان انگیزه‌های طبیعی می‌بینند و فقط بدنبال تبیین explanation رفتار انسان هستند. اما مخالفان اینها میان انسان و طبیعت فرق قائل شده و در نتیجه دنبال فهم understanding رفتار انسان هستند.

با وجود این طبقه‌بندی‌های مختلف نکته مهم این است که اسمیت در 1999 به این نتیجه رسید که یک نظریه را در یک دسته نمی توان قرار داد و از این نظر آنها را کاملا ساختگی دانسته اما می‌پذیرد که رشته روابط بین‌المللی اساسا خود را به همین شکل و بر مبنای این تمایزات تعریف کرده است. (مشیرزاده 16) در روابط بین‌المللی اجماع و اتفاق نظری درباره نظریه وجود ندارد که خاص این رشته هم نیست. جوزف فرانکل هم در کتاب نظریه معاصر روابط بین‌المللی می‌گوید ما نظریه به معنای حقیقی آن نداریم هر آنچه شما می‌بینید و می‌شنوید مدلهایی و چارچوب‌هایی و الگوهایی از رفتارها هستند که با هم متفاوت هستند. وقتی از یک نظریه برای رفتار دولت‌ها صحبت می‌کنید یعنی برای همه موارد مشابه در همه زمان‌ها و مکان‌ها ثابت است و جاری ولی وجود تعداد زیادی از این دست نظریه نشان می‌دهد که هیچیک دیگری را جامع و مانع و کامل ندانسته است.

مناظرات نظری

این اختلافات حتی درباره طبقه‌بندی مناظرات نظری درباره روابط بین‌الملل هم وجود دارد. از سال 1919 که دیوید دیویس یک کرسی دانشگاهی برای وودرو ویلسون برای تدریس روابط بین‌المللی در دانشگاه ابرست ویت در ویلز بریتانیا تأسیس کرد تا حالا هر زمان یک چارچوب نظری حاکم بوده است. مشیرزاده (17) سه یا چهار دوره را ارزیابی کرده است:
1) آرمانگرایان در مقابل واقع‌گرایان. موضوع بحث در مناظره اول بر سر سرشت نظام بین‌المللی و انگیزه دولت‌ها در رفتارشان بود. آرمانگرایان به مطالعه روابط بین‌الملل با دیدی آرمانی نگریسته و تقویت حقوق سازمانهای بین‌المللی را وظیفه اصلی محققان این رشته می‌دانستند. این مکتب که از اواخر قرن نوزدهم تا جنگ جهانی اول مطرح بود عملا در برابر واقعگرایان که قدرت را اساس و انگیزه و هدف دولتها در عرصه بین‌المللی می‌دانستند توان فکری و عملی خود را از دست داد.
2) رفتارگرایان در مقابل سنت‌گرایان (اعم از واقع‌گرایان و آرمان‌گرایان). از نظر مشیرزاده موضوع بحث در مناظره دوم که در دهه 1950 و 1960 درگرفت بر سر ابعاد معرفت‌شناختی و روش‌شناسی بود ولی از نظر قوام (13) مناظره دوم بیشتر به جنبه‌های روش‌شناختی و مناظره سوم عمدتا به ابعاد معرفت و هستی شناسی سیاست بین‌الملل عنایت داشت. به نظر می‌رسد برداشت قوام صحیح‌تر باشد چرا که رفتارگرایان خواهان استفاده از روش‌های کمی و علمی و طرح فرضیه‌های قابل وارسی بودند.
3) رفتارگرایان در مقابل پسارفتارگرایان یا فرارفتارگرایان. از اواخر دهه 1960 هم فرارفتارگرایان بر سر عدم کارآیی روش‌های علمی و ضرورت استفاده از هر دو رهیافت علمی و سنتی در مطالعه روابط بین‌المللی به بحث می‌پرداختند. ویور این مناظره سوم را میان واقع‌گرایان و لیبرال‌ها و رادیکال‌ها دانسته و بنکس میان واقعگرایان و طرفداران وابستگی متقابل و فراملی‌گرایان.
4) دست آخر هم میان خردگرایان در مقابل بازاندیش‌گرایان. به نوشته مشیرزاده ما در حال حاضر در جریان مناظره چهارم قرار داریم که ماهیتی فلسفی و معرفت‌شناختی دارد و خردگرایان که متشکل از نوواقع‌گرایان و نولیبرال‌ها هستند نگاهی علم‌گرایانه به واقعیت دارند و خرد انسانی را قادر به شناخت می‌دانند و کنشگران را نیز خردورز و عاقل بشمار می‌آورند. ولی در مقابل بازاندیش‌گرایان reflectivists نگرشی انتقادی و پساساختارگرایانه و فمینیستی دارند و بر اجتماعی بودن واقعیت و نقش معنا، گفتمان،‌ زبان و رویه‌های انسانی در شکل دادن به آن تأکید می‌کنند و بر دانش و علم انتقاد می‌کنند. به نوشته قوام ما در جریان مناظره سوم هستیم که با موجی از گرایش‌های فرااثبات‌گرایی post positivism، نظریه‌های انتقادی، سازه‌انگاری، فمینیسم و پست مدرنیسم را در یک سو و در مقابل اینها نظریه‌های هنجاری مثل جهان وطن‌گرایی و اجتما‌ع‌گرایی قرار داده است. فرااثبات‌گرایان نوع دانش در جهان اجتماعی را با نوع دانش در جهان طبیعی متفاوت می‌دانند و معتقدند که هدف دانش طبیعی برای اعمال کنترل بر طبیعت است ولی هدف دانش اجتماعی کسب آزادی است.

البته این مناظرات تلویزیونی یا رودررو نبوده بلکه منتقدان نظرات این افراد را اینگونه دسته‌بندی کرده‌اند. هر دسته هم در طول تاریخ دستخوش اصلاحات و تغییرات نظری شده‌اند مثلا لیبرال‌ها که قبلا اراده‌گرا بودند در دو دهه اخیر به واقع‌گرایان پیوسته‌اند و واقع‌گرایان هم به لیبرال‌ها نزدیک شده و امروزه نوواقع‌گرایان و نولیبرال‌ها جریان اصلی در روابط بین‌المللی شده‌اند که کنشگران را منفعت جو و عقلانی می‌دانند، منافع آنها خارج از تعامل اجتماعی شکل گرفته و ساختار نظام بین‌المللی از اعمال این واحدهای منفرد بطور خودجوش شکل می‌گیرد.

مجتبی امیری هم مقایسه‌ای میان نظریه‌های برخی از نظریه‌پردازان علوم سیاسی همچون جان گدیس، هگل، هدلی بال، توین بی، مورگانتا و روزنا انجام داده که این گونه نتیجه‌گیری کرده است:

1) نظریه پردازان مورد بحث به استثنای جان گدیس با مطلق‌گرایی تاریخی و دینامیزم تاریخی مخالفند و این نکته‌ای اساسی است که جان گدیس را به عنوان تاریخ‌دان از نظریه پردازان علوم سیاسی جدا می‌سازد. گدیس بر اهمیت نگرش تاریخی به وقایع و ارائه تفسیر تاریخی تأکید دارد و اطلاق یک نظریه بر 184 کشور جهان را بی‌مورد می‌داند. (این مربوط به دهه قبل است امروزه تعداد دولت‌های عضو سازمان ملل 192 شده است.) او معتقد است که در تحلیل تاریخی از رویدادها نوعی انعطاف پذیری نهفته است و باید از وجود مشترک در تاریخ سیاسی برای درک و حتی پیش بینی رخدادها استفاده کرد.

2) در میان نظریه پردازان مورد بحث جه در دوران جنگ سرد و چه در دوران پس از آن، توافق جامعی درباره تعریف، نقش و حوزه فعالیت نظریه وجود ندارد.

3) مخالفت با ایدئولوژی به معنی اخص کلمه از وجود مشترک آنهاست.

4) نظریه پردازان مورد بحث که معتقد به نقش دولت به عنوان پایه اصلی قدرت هستند، وضع آن در دوران پس از جنگ سرد را مد نظر قرار نداده اند و روشن نکرده اند که نقش دولت ملی در اوضاع جدید جهانی در حال افزایش است یا کاهش.

5)در نظریه‌های فوق، به گونه‌ای ظریف نقش اقتصاد حتی در دوران جدید، مانند گذشته، نادیده گرفته شده است. اگر در پایان دوران جنگ سرد نظام اقتصادی بین‌المللی بر ضعف یا توانمندی برخی دولتها اثر می‌گذارد، چگونه می‌توان روابطی بین‌المللی داشت که اقتصاد را نادیده بگیرد؟ چگونه می‌توان امروزه نقش تشکیلاتی چون گات، اتحادیه اروپا و همچنین نقش شرکتهای چند ملیتی را که در دولتها نیز صاحب نفوذند نادیده گرفت و بدون توجه به این عوامل نظریه جامع و مفیدی ارائه کرد؟

6)نظریه پردازان فوق الذکر همگی بر کارآیی نظریه خود تکیه می‌کنند، هرچند نظریه پردازی چون روزنا سعی دارد با همگانی دانستن شکست، ضعف نظریه خود را کم رنگ تر سازد و راه حل را در تجدید نظر در متدولوژی کار جستجو کند.

7) در نزاع اخیر نظریه پردازان علوم سیاسی، به عوامل فرهنگی و تمدنی که ملتها را از یکدیگر جدا می‌سازد و ساموئل هانتینگتون آنها را سازنده چارچوب فکری روابط بین‌الملل در سالهای آتی بشمار می‌آورد، توجهی نشده است، هرچند بی تردید این بی توجهی از اهمیت نقش فرهنگها و تمدنها در مسائل میان ملتها نمی کاهد. (امیری ص 12)

نظریه‌هایی که ما برای جلسات آینده انتخاب کرده‌ایم تابع منطق زمانی است یعنی با لیبرالیسم ویلسون که در آغاز بر روابط بین‌المللی مسلط بود آغاز می‌کنیم و با مناظره چهارم ختم می‌کنیم.

دعوی نظری

اما در مجموع باید توجه داشت که دعوای اصلی بر سر کشف قوانین عام در روابط دولت‌ها و سیاست و سیستم بین‌المللی است که با آن بتوان به توضیح و پیش‌بینی رویدادها پرداخت با این حال نمی‌توان به یکی از این دسته‌ها و نظریه‌ها هم تکیه و اعتماد کرد چرا که توان توصیف و توضیح هر نظریه متفاوت با دیگری و محدود است و در هر زمان و مکان و موضوعی ممکن است عامل یا عوامل مؤثر بر رفتار متفاوت باشد. ما با دهها نظریه در روابط بین‌المللی مواجه هستیم که بسیاری از اینها به معنای که ما در اینجا در نظر داریم نظریه نیستند برخی را می‌توان چارچوب مفهومی یا تحلیلی، پاره‌ای را رهیافتی کلی و بخشی را پارادیم‌های رقیب دانست. تنها برخی از اینها از پایداری بیشتری برخوردارند و در هر بحث جدی نظری به آنها پرداخته می‌شود. جیمز روزنا برای نمونه از پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران و فروپاشی شوروی پس از 45 سال سلطه بر نیمی از جهان اشاره می‌کند و می‌گوید که هیچیک از نظریه‌های روابط بین‌المللی نتوانستند این حوادث را پیش‌بینی کنند و تمام نظریه‌های روابط بین‌المللی در پیش‌بینی پایان جنگ سرد شکست خوردند

منابع : ویکیپدیا

و مطالعات شخصی

  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ۱:٥۸ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۳٩٠/۸/٦
تگ ها : مقالات

فرایندهای سیاسی حکومت . دستگاه اداری و بوروکراسی

بسمه تعالی

فرایندهای سیاسی حکومت . دستگاه اداری و بوروکراسی

آنتونیو پالومبو

تلاش جهت ایجاد سازوکارهای محدودیت آور دولت برگرفته از نظریه انتخاب عقلانی و علم اقتصاد نئو کلاسیک به وجود آمده و از اقتصاد سیاسی  جدید  حمایت میکند و در نهایت این ضعف فکری برای تحلیل دولت شیوه درستی نمی نماید و در تنگناهای پیچیده  سر در گم میشود چرا که در نظام رقابتی کارکرد مثبتی را نداشته و نتوانسته  منطق بازار را از دید ایدئولوژیکی در فضای یاد شده قائل شود و محرومیتهای گسترده را به وجود می آورد هرچند حکایت راست جدید از مفاهیمی چون دموکراسی درست و بورکراسی در چارچوب بهر میبرد و نظریه انتخاب عقلانی را می نمایاند اما تفکری به دور از ارزش داوری از مفاهیمی مانند دموکراسی فعالیت دولت و بخش عمومی که بر مبنای واقعگرایی سعی شده به مخاطب القا شود

اقتصاد سیاسی جدید هرچند که در فوق یاد شد بدون در نظرآوردن  بن بستهای نظری  در سمت و سوی تغیر و رفورم نگاه بشری مدرن به دولت و پروسه سیاسی عالی گام برداشته و این بهشتی دست نیافتنی است که سوسیالیست در اوتپیای ذهنی خود میپروراند

افراد به عنوان مجموعه ای از قطعات دومینوی جامعه در معرض قضاوت قرار دارند و ارکان سیاست با توجه به بازیگران مختلف یکسان کاملا مخفی است و بارویکرد بهر گیری از این پارادایم ( اقتصاد سیاسی جدید ) در سرلوحه خصوصی سازی و ارایه خدمات دیگر دولت لب به سخن میگشایند ( نیسکانن )

هرچند نظریه انتخاب عمومی مشتقی از دست آورد تحلیل رئالیستی از پروسه سیاسی که در آن آکتورهای صحنه از دید منفعت و مزیت مطلق و منطق بازار به رفتارهای انانیتی نسبت به سایر اعضا میپردازند و در مرحله بعد شیوه بازار آزاد نه تنهاد مشکلات دولت فربه را کم نمیکند که شکستهای دیگر را به ارمغان می آورد که خود به فربه تر شدن و بزرگ شدن بازار می انجامد

در مورد بورورکراسی  میبایست خاطر نشان کرد که از متقدمین آنها ماکس وبر و دیدگاهای جامعه شناختی است که میگوید نوعی سازماندهی که به شکل پارادوکس زیاد  دولت ملی و مدرنیته است و دست یابی به دولت در ماهیت دستگاه بورکراتیک امکان پذیر است هرچند وبر  بوروکراسی را از مولفه و شاخصه های سرمایه داری جدید میداند ولی حوزهای ساختار مالکیت  و فعالیت راچندان برجسته ندانسته و بر نگرش جزیی تر چون روابط کار کردی یا حرفه ای نقشها را منطقی تر میداند و و آپشن و منوی انتخابی افراد را بر اساس اهداف و ارزشهای  نقشهای اجتماعی باز تعریف میکند و این دیدگاه موجب روئیت صفحه ای جدید از نوع مطالب خاصی شده و میتوان ارتباط و مطلوبها از نوع تاریخی از نوع مختلف سازمانهای بوروکراتیک را مطالعه و توضیح داد

 از نظر علمای علم اقتصاد سیاسی جدید به مجموعه سازمانها و نهادهایی که برای کسب سود تلاش میکنند  بوروکراسی  گفته میشود و در این ره آورد به افراد میرسیم که با رفتارهای کاسب کارانه و مالی به فکر دست یابی به حد اکثر سود هستند و سازمانها و نهادها را راهبری میکنند و در پوشش بسته های  تنبیهی و تشویقی اراییه شده در  نظام سلسله مراتبی بوروکراتیک قرار میگیرند و این حرکت به صورت یک نظام تک خطی و چرخشی دوار تکرار میگردد

تفکرات کینز که مداخله  از دولت در اقتصاد حکایت دارد و تخصیص امتیازات  و منابع کمیاب و محدود را به صورت عادلانه از کارویژه های دولت در این اثنا میداند در این راستا مورد انتقاد چرا که دراین نگرش دولت را به صورت رقیب تولیدی بازار قرار داده است  هرچنداز سویی ریشه در تفکر انتخاب عمومی ریشه در اندیشه آنتونی داونز – جیمیز بوکانان و گوردون تالوگ دارد و در این مجال نیسکانن معتقد است که نگرش کلی علم اقتصاد به مسایل به روش  COMPOSITIVE است و فرضیاتی را در مورد رفتار جمعی ارائه داده و عملکرد جمعی را حاصل حرکت فردی هدفمند میداند که روش جامعه شناسی  عکس این قضیه را توصیه میکند که ساختار و جمعگراست نه فرد گرا هرچند در نظریه انتخاب عمومی وظیفه مدیر سازمان به حداکثر رساندن بودجه در راستای به هدف رسیدن که گاه از طریق مالیات و کمکهای مستتر قانونی است

نتیجه گیری

در دستگاههای بوروکرات قدرت کنترل داده ها و اطلاعات زیادتر و این یعنی نادیده گرفتن سیاستمداران برای نظارت بر ماموران است

در مورد قدرت اصلی تحدید ( همه یا هیچ ) که در دستگاه اداری از آن استفاده میکند

نیسکانن از لحاظ کنترل سیاسی خاطر نشان میکند که کار آمدی و فواید سیاسی کاهش یافته یک معزل و شیوه زشت سواری مجانی که کار کنان قوه مقننه و مجریه آن را با در اختیار دادن مناسب به افراد ناشایست اراییه میدهند و دیگر اینکه  هزینه در زمینه های ناشی از تصدی مشاغل توسط افراد غیر  متخصص بالاست

 شیوه واگذاری منطق بازار و کار آمدی دستگاههای اداری افزایش یافته و بازار های واقعی شبه بوروکراسی عمومی مملو از مناسبات سلسله مراتبی است

حامیان نظریه اقتصاد سیاسی به هزینه های مبادله توجه ندارند و در توجیه میبایست به هزینه های اجرایی هم توجه کرد که این کم توجهی ناشی از درک ناقص آنان از دلایل تاریخی تئوریک است که بافت هیرارشی و سلسله مراتبی نهادها را در نهایت به دوش میکشد

در آخر اقتصاد سیاسی  نتوانست تفکرات بازار کینز را جدا کرده ولی راهکارهایی را ارایه می دهد که نه به بهبود بلکه به متضرر شدن بیشتر مصرف کنندگان می انجامد

  
نویسنده : غلامحسین کردی ; ساعت ۱:٢٩ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۳٩٠/۸/٦
تگ ها : مقالات

← صفحه بعد